Teknokent’e Yeni Giren Firmalar İçin Kontrol Listesi: Dikkat Edilmesi Gereken 13 Husus
Teknokent'e Yeni Giren Firmalar İçin Kontrol Listesi: Dikkat Edilmesi Gereken 13 Husus
Teknokent'e (Teknoloji Geliştirme Bölgesi) yeni giren bir firma; kira sözleşmesini m² ve kişi sayısı bazında yönetici şirketle netleştirmeli, ticaret sicili ve adres bildirimlerini tamamlamalı, vergi dairesi ve SGK'ya TGB bölgesinde faaliyet gösterdiğine dair bildirim yapmalı, TGB Portal'da şirket ve personel kayıtlarını eksiksiz girmeli, personel sınıflandırmasını (Ar-Ge/tasarım/destek/bilişim personeli) doğru yapmalı, giriş-çıkış ve saha çalışma sürelerini takip etmeli, nitelikli/niteliksiz harcama ayrımını muhasebe kayıtlarına doğru yansıtmalı ve aylık muafiyet raporlarını resmi kayıtlarla uyumlu tutmalıdır. Bu adımlardan herhangi birinin eksik veya hatalı yürütülmesi, 4691 ve 5746 sayılı kanunlar kapsamındaki vergi ve SGK teşviklerinin kısmen veya tamamen kaybedilmesine yol açabilir.
Teknoloji Geliştirme Bölgesi'ne (Teknokent/TGB) yeni giriş yapan firmalar için en büyük risk, teşviklerin varlığını bilmek değil, teşviklerden yararlanabilmek için gereken idari ve muhasebesel altyapıyı zamanında kurmamaktır. 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu kapsamındaki gelir vergisi stopajı, kurumlar vergisi, KDV ve SGK işveren hissesi istisnaları önemli avantajlar sağlasa da, bu avantajlar yalnızca doğru belgelenmiş, doğru raporlanmış ve doğru zamanlanmış süreçlerle güvence altına alınır. Teknokent'in sağladığı avantajları ve şartları genel hatlarıyla incelediyseniz, bu yazıda operasyonel tarafa, yani bölgeye giriş yaptıktan sonra ilk günden itibaren takip etmeniz gereken 13 kritik hususa odaklanıyoruz.
Bu liste, Ar-Ge Tek Mali Müşavirlik olarak Teknokent ve TEKMER firmalarına verdiğimiz mali danışmanlık hizmetleri kapsamında sahada en sık karşılaştığımız aksaklıklardan derlenmiştir.
- Kira sözleşmesinin m² ve kişi sayısı kontrolü
- Ticaret sicili ve adres/şube bildirimleri
- Vergi dairesi ve SGK bildirimleri, 5746 kod açılışı
- TGB Portal'da şirket ve personel kayıtları
- Saha araştırması sürelerinin TGB Portal kontrolü
- Bilişim personeli kaydı ve yönetici şirket onayı
- Personel tanımlarının ve mezuniyet şartlarının kontrolü
- Fiziki giriş-çıkış takibi ve TGB Portal uyumu
- Nitelikli/niteliksiz harcama sınıflandırması ve 750 hesapları
- Bordroların kanuna uygunluğu ve kart okuma uyumu
- Ücret tahakkuk kayıtlarının kontrolü
- Aylık muafiyet raporu - muhasebe kaydı uyumu
- Yıllık faaliyet raporunun zamanında teslimi
Kira sözleşmesinin m² ve kişi sayısı kontrolü
Teknokent içindeki teşviklerden kaç personelin yararlanabileceği, büyük ölçüde kiralanan ofis alanının fiziki kapasitesiyle sınırlıdır. Bu nedenle bölgeye giriş yapar yapmaz ilk adım, kira sözleşmesinin metrekare bilgisini ve bu alana göre yönetici şirketin öngördüğü azami personel sayısını netleştirmektir. Yönetici şirketten bu konuda yazılı bilgi alınmalı; kira sözleşmesindeki m² ile TGB Portal'a girilecek personel sayısı arasında tutarsızlık bırakılmamalıdır. Sonradan ofis büyütülmeden personel sayısını artırmak, hem yönetici şirket onayında hem de olası bir denetimde sorun yaratabilir.
Ticaret sicili ve adres/şube bildirimleri
Kira sözleşmesi imzalandıktan sonra, şirketin merkez adresinin Teknokent'e taşınması veya bölgede yeni bir şube açılması işlemi Ticaret Sicili Gazetesi'nde ilan edilmelidir. Adres değişikliği veya şube açılışı tescil edilmeden yapılan bildirimler (vergi dairesi, SGK, TGB Portal) resmi olarak eksik sayılabilir; bu nedenle sıralama önemlidir: önce ticaret sicili tescili ve ilanı, ardından diğer kurumlara bildirim.
Vergi dairesi ve SGK bildirimleri, 5746 kod açılışı
Ticaret sicili tescili tamamlandıktan sonra, yönetici şirketten şirketin TGB sınırları içinde faaliyet gösterdiğine dair resmi bir yazı alınmalı ve bu yazı hem bağlı olunan vergi dairesine hem de SGK'ya iletilmelidir. SGK tarafında bu bildirimle birlikte 5746 sayılı Kanun kapsamındaki teşvik kodunun açılması sağlanmalıdır; kod açılışı yapılmadan bordrolarda kesilen teşvikler sisteme yansımaz ve işveren, hak ettiği SGK prim desteğinden fiilen yararlanamaz.
5746 Kod Açılışı Ne Kadar Tasarruf Sağlıyor?
Aylık net 100.000 TL ücret alan bir Ar-Ge personeli için 4691 sayılı Kanun kapsamındaki gelir vergisi, damga vergisi ve SGK işveren hissesi istisnalarının toplamı yaklaşık olarak şu şekildedir:
Yıllık bazda toplam ~536.942 TL'ye ulaşabilir. Rakamlar 2026 vergi mevzuatına göre örnek hesaplamadır, kişi ve işletme bazında değişebilir. Kaynak: 4691-5746 Sayılı Kanun Karşılaştırmalı Sunumu (Ar-Ge Tek Mali Müşavirlik).
TGB Portal'da şirket ve personel kayıtları
Kurumsal bildirimler tamamlandıktan sonra sıra TGB Portal'a gelir. Şirket bilgilerinin yanı sıra, projede görevli her personelin portala eksiksiz girilmesi gerekir. Kira sözleşmesine göre kaç kişinin muafiyetlerden yararlanabileceği belirlendiyse (bkz. 1. madde), yalnızca bu sayı kadar personel için portalda indirim/istisna yararlanma seçimi yapılmalıdır. Fazladan yapılan veya eksik bırakılan seçimler, hem teşvik kaybına hem de yönetici şirketle uyuşmazlığa yol açabilir.
Saha araştırması sürelerinin TGB Portal kontrolü
Proje kapsamında saha araştırması gerektiren durumlarda (örneğin personelin müşteri sahasında, üretim tesisinde veya test ortamında çalışması gerektiğinde), personelin TGB dışında geçirdiği süreler ayrıca TGB Portal üzerinden kontrol edilmelidir. Saha araştırma süresi doğru işlenmezse, o dönem için personelin teşvik kapsamındaki çalışma süresi eksik veya hatalı görünür.
Bilişim personeli kaydı ve yönetici şirket onayı
Bilgisayar, elektronik, yazılım, ağ sistemleri, veri analitiği, donanım mimarisi, test ve bakım alanlarında görev yapan bilişim personeli, Teknokent uygulamalarında ayrı bir kategori olarak değerlendirilir. Bu şartları sağlayan personelin TGB Portal'daki kaydı yapılırken bilişim personeli seçiminin doğru işaretlenmesi ve bu seçimin yönetici şirket tarafından onaylatılması gerekir. Onay adımı atlanırsa, personelin bilişim personeli statüsü portalda geçerlilik kazanmaz.
Personel tanımlarının ve mezuniyet şartlarının kontrolü
Gelir vergisi ve SGK indirim/istisnalarından yararlanacak her personelin, mezuniyet durumu ve fiilen yürüttüğü görev itibarıyla Ar-Ge personeli, tasarım personeli veya destek personeli tanımlarına uyup uymadığı kontrol edilmelidir. Mevzuatta belirleyici ölçüt unvan değil, kişinin projede fiilen ne yaptığıdır. Ayrıca destek personeli sayısının toplam Ar-Ge/tasarım personelinin %10'unu (15 kişiyi aşmayan işletmelerde %20'sini) geçmemesi gerektiği unutulmamalıdır; bu oranı aşan personelin ücreti teşvik kapsamı dışına çıkar.
Fiziki giriş-çıkış takibi ve TGB Portal uyumu
Gelir vergisi ve SGK indirim/istisnalarından yararlanacak personelin TGB içinde fiilen bulunduğu süreler, teşvikin dayanağını oluşturur. Bu nedenle yönetici şirketten fiziki giriş-çıkış kartı temin edilmeli ve kart okutma sürelerinin TGB Portal'a düzenli şekilde düştüğü periyodik olarak kontrol edilmelidir. Kart okutma verisi ile portal kayıtları arasında bir kopukluk varsa, bu durum ilgili dönem için teşvik tutarının sorgulanmasına yol açabilir.
Nitelikli/niteliksiz harcama sınıflandırması ve 750 hesapları
Proje başlama tarihinden itibaren yapılan tüm harcamalara ait gider belgeleri, muhasebede 750 hesap grubu altında, kanunda öngörülen sınıflandırmaya uygun şekilde kayıt altına alınmalıdır. Bu noktada nitelikli ve niteliksiz harcama ayrımının doğru yapılması kritik önem taşır: kira, ısıtma, aydınlatma gibi genel işletme giderleri ile finansman/kur farkı giderleri niteliksiz kabul edilir ve istisna oranı hesabının hem payına hem paydasına dahil edilmez. Yanlış sınıflandırma, istisna oranını olduğundan düşük veya yüksek gösterebilir; bu da TGB istisnası hesaplamasını baştan sona etkiler.
- İlk madde ve malzeme giderleri
- Amortisman giderleri
- Projede görevli Ar-Ge/tasarım/destek personeli giderleri
- Gayrimaddi hak satın alma bedelleri
- İlişkili kişilerden sağlanan fayda ve hizmetler
- Kira, ısıtma, elektrik, genel yönetim giderleri
Bordroların kanuna uygunluğu ve kart okuma uyumu
Projede görevli personelin ücret bordroları, 4691 ve 5746 sayılı kanunlar kapsamında öngörülen istisna/indirim kalemlerini doğru şekilde yansıtacak biçimde hazırlanmalıdır. Ayrıca bordrolardaki çalışma gün/saat bilgileri ile TGB Portal'a düşen kart okutma süreleri arasında tutarlılık olup olmadığı düzenli olarak kontrol edilmelidir; bu iki kaynak arasındaki uyumsuzluk, denetimlerde ilk sorgulanan noktalardan biridir.
Ücret tahakkuk kayıtlarının kontrolü
Bordrolarda hesaplanan gelir vergisi stopajı teşviki ve SGK prim desteğinin, muhasebedeki ücret tahakkuk kayıtlarına doğru şekilde yansıyıp yansımadığı ayrıca kontrol edilmelidir. Bordro ile muhasebe kaydı arasındaki tutarsızlıklar, hem mali tablolarda hem de olası bir incelemede tutarsız beyan görüntüsü oluşturabilir.
Aylık muafiyet raporu – muhasebe kaydı uyumu
Yönetici şirkete veya ilgili kurumlara sunulan aylık muafiyet raporlarındaki gelir ve gider rakamlarının, resmi muhasebe kayıtlarıyla birebir uyumlu olması gerekir. İki kaynak arasında fark varsa, bu farkın nedeni (zamanlama farkı, sınıflandırma hatası, eksik kayıt vb.) ay kapanmadan tespit edilip düzeltilmelidir. Bu kontrolü, aylık finansal süreç yönetiminin düzenli bir parçası haline getirmek, yıl sonunda büyük uyumsuzluklarla karşılaşma riskini azaltır.
Yıllık faaliyet raporunun zamanında teslimi
Teknokent firmalarının yönetici şirkete sunmakla yükümlü olduğu yıllık faaliyet raporlarının, belirlenen süre içinde eksiksiz teslim edilmesi gerekir. Gecikmeli veya eksik teslim edilen raporlar, firmanın bölge içindeki uyum durumu açısından olumsuz bir kayıt oluşturabilir.
13 Maddelik Kontrol Listesi — Özet Tablo
| # | Konu | Muhatap Kurum / Taraf | Zamanlama |
|---|---|---|---|
| 1 | Kira sözleşmesi m² / kişi sayısı kontrolü | Yönetici şirket | Sözleşme öncesi |
| 2 | Adres/şube tescili ve ilanı | Ticaret Sicili | Kira sonrası |
| 3 | TGB bildirimi ve 5746 kod açılışı | Vergi Dairesi, SGK | Tescil sonrası |
| 4 | Şirket ve personel kaydı | TGB Portal | Bildirim sonrası |
| 5 | Saha araştırma süresi takibi | TGB Portal | Sürekli |
| 6 | Bilişim personeli kaydı ve onayı | TGB Portal, Yönetici şirket | Personel girişinde |
| 7 | Personel tanımı / mezuniyet kontrolü | İç kontrol | Personel girişinde |
| 8 | Giriş-çıkış kartı ve portal uyumu | Yönetici şirket, TGB Portal | Aylık |
| 9 | Nitelikli/niteliksiz harcama kaydı (750 hesapları) | Muhasebe | Sürekli |
| 10 | Bordro uygunluğu ve kart uyumu | Muhasebe, İK | Aylık |
| 11 | Ücret tahakkuk kaydı kontrolü | Muhasebe | Aylık |
| 12 | Muafiyet raporu – muhasebe uyumu | Muhasebe | Aylık |
| 13 | Yıllık faaliyet raporu teslimi | Yönetici şirket | Yıllık |
Süreç Akışı: Teknokent'e Girişten Aylık Takibe
Sık Sorulan Sorular
Teknokent'e yeni giren bir firma ilk olarak hangi adımı atmalıdır?
İlk adım, kira sözleşmesinin metrekare bilgisini ve bu alana göre kaç personelin teşviklerden yararlanabileceğini yönetici şirketle netleştirmektir. Bu bilgi, sonraki tüm TGB Portal ve personel kayıt işlemlerinin temelini oluşturur.
5746 sayılı Kanun kod açılışı neden önemlidir?
SGK'da 5746 sayılı Kanun kapsamındaki teşvik kodu açılmadan, bordrolarda hesaplanan SGK prim teşviki sisteme yansımaz ve işveren bu destekten fiilen yararlanamaz. Kod açılışı, yönetici şirketten alınan TGB bölgesi yazısının vergi dairesi ve SGK'ya iletilmesinin ardından yapılır.
Destek personeli sayısında bir sınır var mı?
Evet. Destek personeli sayısı, toplam Ar-Ge/tasarım personelinin %10'unu geçemez; personel sayısı 15'i aşmayan işletmelerde bu oran %20 olarak uygulanabilir. Sınırı aşan personelin ücreti teşvik kapsamı dışına çıkar.
Nitelikli ve niteliksiz harcama ayrımı neden bu kadar önemli?
4691 sayılı Kanun, istisna kazancını nitelikli ve niteliksiz harcamaların oranına bağlar. Kira, finansman ve genel yönetim giderleri gibi niteliksiz kalemler hem oranın payından hem paydasından çıkarılır. Yanlış sınıflandırma istisna oranını hatalı gösterir ve geriye dönük düzeltme riski doğurur.
Kart okutma süreleri ile bordrolar neden karşılaştırılmalı?
Teşviklerin dayanağı personelin TGB içinde fiilen geçirdiği süredir. Yönetici şirketten alınan giriş-çıkış kart verileri ile bordrolardaki çalışma süreleri arasındaki tutarsızlık, denetimlerde ilk sorgulanan noktalardan biridir.
Aylık muafiyet raporu ile muhasebe kayıtları neden uyumlu olmalı?
Muafiyet raporundaki gelir-gider rakamları resmi muhasebe kayıtlarından türetildiği için, iki kaynak arasında bir fark bulunması sınıflandırma hatası veya eksik kayıt anlamına gelebilir. Bu farkın ay kapanmadan tespit edilip düzeltilmesi, yıl sonunda büyük uyumsuzluklarla karşılaşma riskini azaltır.
TGB dışında uzaktan çalışma oranı nedir?
Bilişim personeli için TGB dışında uzaktan çalışma oranı %100'e, diğer Ar-Ge/tasarım personeli için ise %75'e kadar uygulanabilir. Bu oran 10766 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile 2026 sonuna kadar uzatılmıştır. Uzaktan çalışılan süreler de TGB Portal üzerinden takip edilmeli ve ilgili personelin çalıştığı firmadan alınan süre bilgileriyle desteklenmelidir.
Fazla mesai ücretleri gelir vergisi ve SGK istisnası kapsamında mıdır?
Hayır. Fazla mesai ücretleri istisna kapsamında değildir; yalnızca normal çalışma süresine ilişkin ücretler üzerinden teşvik hesaplanır. Buna karşılık primler istisna kapsamına dahildir. Bordro hazırlanırken bu ayrımın doğru yapılması, hem teşvik tutarının hem de olası bir incelemede beyan tutarlılığının doğru çıkması açısından önemlidir.
Şirket ortakları da Ar-Ge/tasarım teşviklerinden yararlanabilir mi?
Evet, şirket ortakları projede fiilen görevli iseler gelir vergisi ve SGK teşviklerinden yararlanabilir. Ancak bunun için Genel Kurul kararı alınması gerekir. Bu durum özellikle küçük ölçekli, ortaklarının aynı zamanda teknik ekipte çalıştığı Teknokent firmalarında sık karşılaşılan bir senaryodur.
Yıllık faaliyet raporunu geç veya eksik teslim edersem ne olur?
4691 sayılı Kanun'a göre, tamamlanan bir projenin ardından yeni bir proje sunulmaması veya yönetici şirkete iletilmesi gereken bilgi ve belgelerin süresinde iletilmemesi durumunda sözleşme fesholunmuş sayılır; bu da bölgeden tahliye sonucunu doğurabilir. Yıllık faaliyet raporunun zamanında ve eksiksiz teslimi bu riski önlemenin en somut yoludur.
Ar-Ge indirimim büyüdükçe yeni bir yükümlülük geliyor mu?
Evet. Yıllık indirim tutarı 5.000.000 TL'yi aşan firmaların, bu tutarın %3'ünü (yıllık üst sınırı 100.000.000 TL) girişim sermayesi yatırım fonu (GSYF) katılma payı almak veya Teknokent bünyesindeki kuluçka merkezlerindeki girişimcilere sermaye olarak koymak zorundadır. Bu yatırım yapılmazsa, ilgili yılın istisna kazancının %20'si istisna kapsamı dışına çıkar ve eksik ödenen vergiler gecikme faiziyle birlikte tahsil edilir. Yeni giren firmalar için henüz güncel olmasa da büyüme sürecinde takip edilmesi gereken bir yükümlülüktür.
Teknokent Sürecinizi Baştan Doğru Kurun
Kira sözleşmesinden TGB Portal kayıtlarına, personel sınıflandırmasından aylık muafiyet raporuna kadar tüm süreci Ar-Ge Tek Mali Müşavirlik ile yönetin.
Ücretsiz Ön Görüşme Planlayın