TGB istisnası, proje gelirinden proje giderlerini ve payına düşen müşterek giderleri çıkararak hesaplanır. Kalan tutar kurumlar vergisinden istisna kazançtır. Ancak hesap bu kadar basit değildir. Çünkü hangi gelirin projeye ait olduğunu, ortak giderleri hangi ölçüde dağıtacağınızı ve hangi harcamanın nitelikli sayıldığını ayrıca belirlemeniz gerekir.

Aşağıda hesabın adımlarını, sayısal bir örneği ve gözden kaçan fon yükümlülüğünü ele alıyoruz. Ayrıca Teknokent dışı geliri olan firmalarda tablonun nasıl değiştiğini gösteriyoruz.

TGB istisnası nedir?

Teknoloji Geliştirme Bölgelerinde faaliyet gösteren şirketler, 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu kapsamında elde ettikleri belirli kazançlar için kurumlar vergisi ödemez. İstisna, yazılım, Ar-Ge ve tasarım faaliyetlerinden doğan kazançlara uygulanır.

Ancak tüm gelirler otomatik olarak kapsama girmez. Yani istisnaya konu kazancı mevzuata uygun şekilde ayrıca hesaplamanız gerekir. Nitekim incelemelerde en çok tartışılan konu da bu ayrımdır.

Hesaplamada dikkate alınan 5 unsur:

1. Proje gelirleri

Öncelikle Teknokent kapsamında yürütülen projelerden elde edilen gelirleri tespit edersiniz. Örneğin yazılım satış gelirleri, lisans gelirleri ve SaaS gelirleri bu kapsama girer. Ayrıca Ar-Ge ve tasarım proje gelirleri de aynı başlıkta toplanır.

Buradaki ayrım her zaman net değildir. Örneğin sipariş üzerine geliştirilen yazılımlarda kapsam tartışmalı hale gelir. Nitekim sipariş üzerine yapılan yazılım projelerinde teknokent istisnasının uygulanıp uygulanmayacağı idarece ayrıca değerlendirilmiş bir konudur.

2. Proje giderleri

Ardından proje kapsamında oluşan maliyetleri belirlersiniz. Bu başlıkta personel giderleri, yazılım giderleri ve danışmanlık giderleri yer alır. Ayrıca amortismanlar ile bulut sistem giderleri de proje maliyetine girer.

3. Müşterek gider dağıtımı

Şirketin Teknokent dışı faaliyetleri de varsa ortak giderleri dağıtmanız gerekir. Örneğin muhasebe giderleri, yönetim giderleri, kira giderleri ile elektrik ve internet giderleri bu kapsamdadır.

Dolayısıyla bu giderleri uygun bir dağıtım anahtarıyla Teknokent projelerine paylaştırırsınız. Fakat seçtiğiniz anahtarı tutarlı kullanmanız şarttır. Çünkü yıldan yıla değişen bir dağıtım yöntemi incelemede ilk sorgulanan konudur.

4. Nitelikli ve niteliksiz harcamaların ayrıştırılması

4691 ve ilgili ikincil mevzuat kapsamında desteklenen harcamalar ile kapsam dışı harcamalar birbirinden ayrılır. Bu ayrım istisna tutarını doğrudan etkiler. Nitekim nitelikli ve niteliksiz harcamaların farkını ayrıntılı ele aldığımız yazı, sınıflandırmayı kurmadan önce okunmalıdır.

5. Transfer fiyatlandırması kontrolü

İlişkili kişilerle yapılan işlemlerde transfer fiyatlandırması hükümlerini dikkate almanız gerekir. Yani istisna hesabında emsallere uygunluk ilkesi belirleyici olur. Özellikle grup şirketlerine yapılan yazılım satışlarında bu kontrol kritik hale gelir.

Sadece Teknokent geliri bulunan firmalarda hesaplama nasıl olur?

Şirket yalnızca Teknokent faaliyetlerinden gelir elde ediyorsa süreç kısalır. Önce proje gelirlerini belirlersiniz. Ardından proje giderlerini tespit eder ve nitelikli harcamaları kontrol edersiniz. Son olarak istisna kazancı hesaplarsınız.

Bu durumda müşterek gider dağıtımı çoğunlukla gündeme gelmez. Çünkü şirketin bölge dışı bir faaliyeti bulunmaz.

Teknokent dışı geliri bulunan firmalarda hesaplama nasıl olur?

Şirketin Teknokent dışında ticari faaliyetleri de varsa tablo genişler. Bu firmalarda müşterek gider dağıtımı zorunlu hale gelir. Ayrıca proje gelirlerini ve proje giderlerini ayrıştırmanız gerekir.

Bunun yanında transfer fiyatlandırması analizini de yapmanız gerekir. Dolayısıyla istisna kazancı ayrıca hesaplanır ve mali kayıtlarla eşleştirilir. Kısacası bu firmalarda süreç belirgin şekilde detaylanır.

TGB istisnası hesaplama örneği

Sayısal bir örnekle bakalım.

Bu tutar kurumlar vergisi istisnasına konu edilebilecek kazançtır. Ancak hesap burada bitmez. Çünkü istisna kazancı belirli bir eşiği aşan firmalar için ek bir yükümlülük doğar.

Gözden kaçan adım: girişim sermayesi fonu

4691 sayılı Kanunun ek 3. maddesi, istisna kazancı belirli tutarı aşan mükelleflere fon ayırma yükümlülüğü getirir. Bu tutarın belirli bir yüzdesini pasifte geçici bir hesaba aktarırsınız. Ardından aynı yıl sonuna kadar bu kaynağı girişim sermayesi yatırım fonu paylarına, girişim sermayesi yatırım ortaklıklarına veya kuluçka merkezindeki girişimcilere yönlendirirsiniz.

Yaptırım ağırdır. Çünkü aktarımı yapmazsanız, istisna edilen kazancın %20’si o yıl istisnaya konu edilemez. Yani 7.500.000 TL istisna kazancı olan bir firmada 1.500.000 TL vergiye tabi hale gelir.

Oran ve eşik tutarları Cumhurbaşkanı Kararıyla değiştirilebilir ve fiilen değiştirilmiştir. Dolayısıyla beyanname döneminde yürürlükteki oranı mutlaka teyit edin. İstisna kazancın girişim sermayesi fonuna aktarılmaması durumunda ne olacağını ele aldığımız özelge değerlendirmesi bu konuda yol gösterir.

En sık yapılan 6 hata

1. Proje bazlı muhasebe takibi yapmamak. Bu eksiklik diğer tüm hataların kaynağıdır.
2. Müşterek gider dağıtımını atlamak. Oysa bölge dışı faaliyeti olan firmada bu dağıtım zorunludur.
3. Nitelikli harcamaları ayrıştırmamak. Çünkü bu ayrım istisna tutarını doğrudan değiştirir.
4. Transfer fiyatlandırmasını dikkate almamak. Nitekim ilişkili kişi işlemleri incelemede öne çıkar.
5. Teknokent dışı gelirleri istisnaya dahil etmek. Yani kapsam dışı gelir istisna hesabına girmemelidir.
6. Mali kayıtlarla proje kayıtlarını uyumsuz bırakmak. Fakat iki kayıt aynı veriden üretilmelidir.

Bu hataların ortak paydası şudur: hiçbiri hesap hatası değildir. Çünkü hepsi kayıt düzeninden kaynaklanır.

Teknokent teşviklerinin bütünü içinde TGB istisnası

Kazanç istisnası, teknokent teşvik setinin yalnızca bir parçasıdır. Ayrıca gelir vergisi stopajı teşviki, damga vergisi istisnası ve SGK işveren hissesi desteği aynı yapıda çalışır. Örneğin teknokent bünyesindeki indirim ve istisnaların tamamını ele aldığımız rehber, hangi kalemin hangi maddeye dayandığını gösterir.

Kısacası istisna hesabını doğru kurarsanız, geri kalan teşvik kalemleri de aynı kayıt düzeninin üzerine oturur.

Sonuç

TGB istisnası hesaplaması yalnızca gelir ve gider farkını bulmaktan ibaret değildir. Özellikle Teknokent dışı faaliyeti olan şirketlerde müşterek gider dağıtımı, proje bazlı muhasebe takibi, nitelikli harcama ayrımı ve transfer fiyatlandırması analizi belirleyici olur.

Doğru kurulmuş bir hesaplama iki sonuç üretir. Bir yandan şirket vergi avantajından tam olarak yararlanır. Öte yandan olası vergi risklerini önemli ölçüde azaltır.

Şimdi ne yapmalı?

• Proje bazlı muhasebe düzeninizi kontrol edin ve her geliri tek bir projeye bağlayın.
• Müşterek gider dağıtım anahtarınızı yazılı hale getirin ve yıllar arasında değiştirmeyin.
• Nitelikli ve niteliksiz harcama ayrımınızı beyanname öncesinde gözden geçirin.
• Girişim sermayesi fonu yükümlülüğünüz doğuyorsa aktarımı yıl sonundan önce tamamlayın.

Ardından istisna hesabınızı bağımsız bir gözle kontrol ettirmek isterseniz, teknokent muhasebe hizmetleri kapsamında mevcut yapınızı inceliyoruz.

Sıkça Sorulan Sorular

TGB istisnası hangi kanuna dayanır?

İstisna, 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanununa dayanır. Kanunun geçici 2. maddesi bölgede elde edilen yazılım, Ar-Ge ve tasarım kazançlarını kurumlar vergisinden istisna tutar. Ancak istisnadan yararlanmak için faaliyetin bölgede yürütülmesi ve kazancın ayrıştırılabilir olması gerekir.

Teknokent dışı gelirler istisna kapsamında mıdır?

Hayır. Bölge dışında elde edilen gelirler genel olarak istisna kapsamında değerlendirilmez. Dolayısıyla bu gelirleri hesaptan ayırmanız gerekir. Ayrıca kapsam dışı geliri istisnaya dahil etmek, incelemede en sık tespit edilen hatalardan biridir.

Müşterek gider dağıtımı zorunlu mudur?

Şirketin Teknokent dışı faaliyetleri varsa evet. Çünkü ortak giderlerin yalnızca istisna dışı faaliyete yüklenmesi istisna kazancı yapay şekilde yükseltir. Ayrıca seçtiğiniz dağıtım anahtarını yıllar arasında tutarlı uygulamanız gerekir.

Hesaplamada transfer fiyatlandırması dikkate alınır mı?

Evet. İlişkili kişilerle yapılan işlemlerde transfer fiyatlandırması hükümleri geçerlidir. Yani grup içi yazılım satışlarında emsallere uygunluk ilkesini gözetmeniz gerekir. Aksi halde istisna kazancı fiilen yüksek hesaplanmış sayılabilir.

İstisna kazancı için fon ayırmazsam ne olur?

Yükümlülük doğduğu halde aktarım yapılmazsa, istisna edilen kazancın %20’si o yıl istisnaya konu edilemez. Yani bu tutar vergiye tabi hale gelir. Dolayısıyla aktarımı geçici hesabın oluştuğu yılın sonuna kadar tamamlamanız gerekir.

Bize Ulaşın

Ar-Ge Tek olarak Teknokent firmalarının kazanç istisnası hesaplarını yürütüyoruz. Bu yazıdaki konularla ilgili olarak proje bazlı muhasebe düzeninin kurulması, müşterek gider dağıtım anahtarının belirlenmesi ve nitelikli harcama ayrımının yapılması alanlarında çalışıyoruz. Ayrıca transfer fiyatlandırması kontrolünü ve girişim sermayesi fonu yükümlülüğünün takibini üstleniyoruz.

Nitekim istisna hesabındaki hatalar genellikle beyannameden yıllar sonra incelemede ortaya çıkar. Dolayısıyla kayıt düzenini baştan doğru kurmak, sonradan düzeltmekten çok daha ucuza gelir. Mevcut hesabınızı değerlendirmek için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.