TÜBİTAK 1833 SAYEM: Sanayi Yenilik Ağı Mekanizması Yeşil Dönüşüm Çağrısı 2026 Rehberi

1833 SAYEM nedir, kime hitap eder?

SAYEM açılımı “Sanayi Yenilik Ağ Mekanizması”dır. Nitekim bu mekanizma, TÜBİTAK’ın Dünya Bankası destekli Türkiye Yeşil Sanayi Projesi kapsamında yürüttüğü bir platform programıdır. Bu doğrultuda amaç, özel sektör, üniversite ve kamu kuruluşlarını tek bir çatı altında toplayarak yüksek katma değerli, yeşil dönüşüm odaklı ürün geliştirme ekosistemleri kurmaktır.

Program, beş öncelikli tematik alanı hedefler: iklim değişikliği, çevre ve biyoçeşitlilik; döngüsel ekonomi; temiz enerji arzı; sürdürülebilir tarım; ve akıllı hareketlilik/ulaşım. Bu alanlardan birinde ürün yol haritası çıkaran ve bunu ticarileştirmeyi planlayan platformlar başvuru yapabilir.

Burada kritik nokta şudur: 1833 SAYEM, tek bir firmayı değil, bir “platform”u, yani en az dört kuruluşun ortaklaşa kurduğu bir yapıyı destekleyen bir programdır. Nitekim TÜBİTAK’ın kendi tanımına göre program, tek başvurucu firma modelinden ayrılıp çok ortaklı bir işbirliği modeli üzerine kuruludur. Bu nedenle şirketiniz tek başına Ar-Ge desteği arıyorsa, muhtemelen TÜBİTAK 1501 veya TÜBİTAK 1507 daha uygun bir seçenek olacaktır; 1833 SAYEM ise ancak büyük ölçekli bir konsorsiyumun parçası olarak anlamlıdır.

Program iki alt destek türü içerir: Ürün Yol Haritası Yönetimi Projesi (ÜYPH), platformun kurulması ve yol haritasının hazırlanması aşamasını kapsar; Ürün Geliştirme Programı (ÜPG) ise belirlenen ürün veya ürün grubunun fiilen geliştirilmesini destekler. Yani başvuru öncesinde hangi aşamada olduğunuzu netleştirmeniz gerekir.

2026-1 çağrı takvimi

TÜBİTAK, 2026 yılının ilk SAYEM Yeşil Dönüşüm çağrısında yeni bir iki aşamalı süreç uygulayarak başvurudan önce sürece bir “uygunluk kontrolü” aşaması ekledi. Böylece platformlar, esas başvuruya geçmeden önce eksiklerini görüp düzeltme fırsatı buluyor.

Kimler başvurabilir?

1833 SAYEM’de başvuru sahibi tek bir firma değil, bir platformdur. Ancak platformun içindeki koordinatör kuruluş ve ortaklar için ayrı ayrı uygunluk şartları vardır. Aşağıdaki iki kart, bu ayrımı netleştiriyor.

Öte yandan, sektörel özel durumlarda TÜBİTAK ek esneklik tanıyabiliyor; bu nedenle sınırda kalan başvurularda doğrudan sayem.basvuru@tubitak.gov.tr adresinden ön görüş almak faydalı olur.

Konsorsiyum ve ortaklık koşulları

Her platform, bir koordinatör kuruluş ile en az üç ortaktan oluşur; toplam kuruluş sayısı ise en fazla ondur. 2026-1 çağrısıyla birlikte TÜBİTAK, önceki dönemlerde zorunlu tutulan bazı ortak tipi şartlarını kaldırdı. Böylece platform kurma esnekliği arttı.

Koordinatör kuruluş kimdir?

Koordinatör, platformun idari ve teknik yürütücüsüdür. Bu nedenle deneyim şartı diğer ortaklara göre daha yüksektir: Ar-Ge merkezi veya teknokent statüsü, uluslararası işbirliği geçmişi ya da en az üç tamamlanmış TÜBİTAK projesi aranır. Ayrıca belirli Ar-Ge harcaması eşiklerini karşılayan kuruluşlar da koordinatör olabilir.

Ortak kuruluşlar kimlerden oluşabilir?

Ortaklar arasında üniversiteler, araştırma altyapıları, potansiyel ürün kullanıcıları, büyük ölçekli sanayi şirketleri, niş alanda uzmanlaşmış KOBİ’ler, girişimler ve uluslararası Ar-Ge paydaşları yer alabilir. Üstelik daha önce 1004, 1512, 1707, 1711 veya 1812 gibi programlardan destek almış kuruluşlar tercih sebebi sayılıyor; çünkü bu geçmiş, platformun teknik olgunluğuna işaret ediyor.

2026-1 çağrısındaki idari yenilikler

• Bir kuruluşun platform bütçesindeki payı, artık toplam platform bütçesinin %25’ine kadar çıkabiliyor (önceki dönemde bu daha düşük sabit bir tutarla sınırlıydı).
• Banka referans mektuplarının, önerilen bütçenin tamamını kapsaması gerekiyor (önceki dönemde yarısı yeterliydi).
• Kuruluşlar artık 1832 ve 1833 çağrıları kapsamında sınırsız sayıda projede yer alabiliyor; sınırlama proje sayısı yerine kuruluş bazlı bütçe tavanına dayanıyor.

Dolayısıyla bu değişiklikler sık güncellendiğinden, başvuru öncesinde güncel çağrı metnini mutlaka kontrol etmenizi öneririz.

Destek oranı ve bütçe tavanları

1833 SAYEM’in destek mekanizması, klasik TÜBİTAK hibe programlarından farklı işler. Şöyle ki özel sektör kuruluşları için destek karma bir yapıdadır: bir kısmı hibe, bir kısmı faizsiz geri ödemeli kredi şeklindedir. Buna karşılık, TÜBİTAK’ın üniversite, araştırma altyapısı ve kamu kurumu ortaklarına verdiği destek tamamen hibedir.

Öncelikle belirtmek gerekir ki, geri ödemeli kısım için genel TEYDEB uygulaması, ödemenin proje bitiminden yaklaşık bir yıl sonra başlaması ve yılda iki eşit taksitle en fazla dört yılda tamamlanmasıdır. Ancak 2026-1 çağrı duyurusu, TÜBİTAK’ın başarılı projelere önceden tanıdığı ek hibeye dönüşüm bonusunu (bazı dönemlerde uygulanan performansa bağlı ekstra oran) kaldırdığını belirtiyor. Bu nedenle geçerli oranlar dönemden döneme değişebiliyor; kesin yüzdeler için başvuru anındaki resmi çağrı metnini kontrol etmenizi önemle tavsiye ederiz.

Ayrıca projenin finansman kaynağı da dikkat çekicidir: TÜBİTAK, bu programı Dünya Bankası destekli Türkiye Yeşil Sanayi Projesi çerçevesinde yürütüyor. Nitekim TÜBİTAK-TEYDEB’e bu proje kapsamında ayrılan pay, resmi kaynaklara göre 175 milyon dolar civarındadır. Dolayısıyla 1833 SAYEM, uzun soluklu ve çok yıllı bir finansman programının parçasıdır.

Desteklenen ve desteklenmeyen giderler

1833 SAYEM, TEYDEB’in genel gider mantığını platform ölçeğine taşır. Ancak bütçe büyüklüğü ve konsorsiyum yapısı nedeniyle bazı kalemler klasik 1501/1507 projelerine göre daha geniş yorumlanabilir. Yine de kesin gider listesi çağrıdan çağrıya değişebileceği için, aşağıdaki tablo genel TEYDEB çerçevesini yansıtır; nihai gider planınızı güncel çağrı metnine göre hazırlamanız gerekir.

Başvuru süreci (PRODİS)

Platformlar, başvurularını TEYDEB’in elektronik sistemi PRODİS üzerinden (eteydeb.tubitak.gov.tr) yapar. Süreç, klasik tek aşamalı TÜBİTAK başvurularından biraz daha uzundur; çünkü platform kurma aşaması da işin içindedir.

1. Platform ortaklarını belirleyin.

   Öncelikle, koordinatör dahil en az dört, en fazla on kuruluşluk bir konsorsiyum oluşturun. Ayrıca işbirliği protokolünü (Cooperation Agreement) hazırlayın.

2. Ön yazışma yapın.

   Bu kapsamda, sayem.basvuru@tubitak.gov.tr adresinden ön görüş almanız, uygunluk kontrolü aşamasında zaman kazandırır.

3. Uygunluk kontrolü başvurusunu tamamlayın.

   PRODİS üzerinden temel platform bilgilerini ve ortak listesini yükleyin; TÜBİTAK size öneri niteliğinde geri bildirim verir.

4. Ana başvuru dosyasını hazırlayın.

   Ürün Geliştirme Detay Dokümanı, Çevresel ve Sosyal Risk Yönetimi Beyan Formu ve bütçe tablolarını eksiksiz doldurun.

5. Hakem değerlendirmesini bekleyin.

   Bağımsız hakemler ve TÜBİTAK paneli, teknik-bilimsel yeterlilik, ekonomik katkı ve platform sürdürülebilirliği açısından dosyayı inceler.

6. Sonuç ve sözleşme aşaması.

   Son olarak, olumlu sonuç halinde taraflar sözleşmeyi imzalar; platform, izleme dönemleri (Ocak–Haziran / Temmuz–Aralık) boyunca dönem raporlarını sunar.

Değerlendirme kriterleri

Hakemler, dosyanızı yalnızca teknik yenilikçilik açısından değil, platformun bütünlüğü açısından da değerlendirir. Örneğin aşağıdaki başlıklar öne çıkar:

• Bilimsel ve teknolojik yeterlilik: Öncelikle, önerilen ürün veya ürün grubu yeterli yenilikçilik düzeyini ve teknik uygulanabilirliği taşımalıdır.
• Platform uyumu: Ayrıca koordinatör ve ortakların rolleri net tanımlanmalı; her ortak kendi katma değerini açıkça göstermelidir.
• Yeşil dönüşüm katkısı: Aynı zamanda proje, beş öncelikli tematik alandan biriyle somut bir bağlantı kurmalıdır.
• Ticarileştirme potansiyeli: Bununla birlikte ürün yol haritası, projeden sonraki pazara giriş planını da içermelidir.
• Bütçe tutarlılığı: Buna ek olarak talep edilen bütçe, iş paketleriyle orantılı olmalı ve platform tavanını aşmamalıdır.
• Çevresel ve sosyal risk yönetimi: Son olarak platform, ilgili beyan formunu eksiksiz ve tutarlı biçimde doldurmalıdır.

Riskler ve ret gerekçeleri

Büyük ölçekli konsorsiyum projelerinde ret gerekçeleri, tekil firma projelerine göre farklı noktalarda yoğunlaşır. Aşağıdaki maddeler, sık karşılaşılan sorunlardır.

• Eksik veya dengesiz konsorsiyum: Öncelikle, ortakların rolleri belirsizse veya sadece kağıt üzerinde ortaksa, hakemler bunu kolayca fark eder.
• Koordinatör deneyim eksikliği: Ayrıca koordinatörün gerekli TÜBİTAK proje deneyimi veya sertifikasyon şartını karşılamaması, başvuruyu doğrudan uygunsuz hale getirir.
• Bütçe orantısızlığı: Öte yandan bir ortağın bütçesi, platform toplamının izin verilen payını (örneğin %25’i) aşarsa, dosya düzeltme talebiyle geri dönebilir.
• Zayıf ticarileştirme planı: Buna ek olarak, ürün geliştirme başarılı görünse bile, pazara çıkış stratejisi belirsizse puan kaybı yaşanır.
• Banka referans mektubu eksikliği: Üstelik 2026-1 çağrısında bu mektubun bütçenin tamamını kapsaması zorunlu hale geldi; eksik teminat belgesi süreci aksatır.
• Tematik alan uyumsuzluğu: Son olarak, proje beş öncelikli alandan hiçbirine net biçimde bağlanamıyorsa, kapsam dışı değerlendirilme riski doğar.

Sonuç olarak, başvuru öncesi bağımsız bir mali danışmanlık gözden geçirmesi, bu tip hataların çoğunu erken aşamada yakalamanıza yardımcı olur.

1833 SAYEM ile 1501 / 1507 / 1832 farkı

Ar-Ge destekleri konusunda en sık yapılan karışıklıklardan biri, program numaralarının birbirine benzemesidir. Bu yüzden aşağıdaki tabloyu referans olarak kullanabilirsiniz.

Kısacası, firmanız tek başına bir Ar-Ge projesi yürütecekse 1501, 1507 veya 1832 daha hızlı ve daha az idari yük getiren seçeneklerdir. Buna karşılık, sektörünüzde birden fazla paydaşla (üniversite, tedarikçi, büyük sanayi kuruluşu) birlikte büyük bir dönüşüm platformu kurmak istiyorsanız, 1833 SAYEM doğru adrestir. Ayrıca KOBİ’lere yönelik diğer destekler için KOSGEB destekleri sayfamıza da göz atabilirsiniz.

Sıkça sorulan sorular